Protek Teknik'den Fan Seçimi

Hazırlayan: Erkun Özdemir. (Elektronik Yüksek Müh.)
Bu yazıyı word belgesi olarak indir.
Öncelikle Fan’ın yapısına bir göz atalım.Fan aşağıdaki kısımlardan oluşur.

* Ana parçalar ,Gövde ,Pervane ,Rotor ve Stator’dur.
* Gövde sabit bir parçadır.
* Pervane dönen eleman olup ,enerjiyi akışkanlığa çevirir.
* Pervanenin esas parçası bıçaklarıdır.Ve genel olarak plastik türevi
malzemeden imal edilirler.
* Rotor magnet’den yapılmıştır ve boyunduruklardan oluşur.
* Stator ise,çelikten yapılmıştır ve sargılardan oluşur.

Fan seçimi

Bilinmesi gereken temel istekler :
Voltaj : İlk adım nominal voltajın tayinidir.Bu AC veya DC olabilir.ETRI firmasının fanları 5V dan 500V a kadar tüm değerleri kapsar.
Ölçüler : İkinci adım ,uygun ölçülerin tayinidir.ETRI firmasındaki fan ve hava üfleyiciler 25 x 25 x 10 mm den 350 mm ye kadar geniş bir yelpazede yer alır.

Gerekli hava akışının tanımlanması :
Dissipasyon gücü ,öncelikle tanımlanması gereken kriterdir.Eğer bu değer bilinmiyorsa,yaklaşık olarak ekipmanın güç tüketimine ve verimine bağlı olarak % 75 alınabilir.

Örneğin :
Tüketilen güç 500 W
Dissipasyon : 500 x 25% = 125 W

Bu değere karşılık gelen hava akışı :
Hava akışı (Q) = P(W) / 1.2 x dt
P : Dissipasyon gücü ( W )
dt: iç sıcaklıkla ortam sıcaklığı arasındaki fark ( C )
Q: Fan hava akışı ( l/s )

Örnek :
Dissipasyon P=200W
dt = 20 C
Q= 200 / 1.2 x 20 = 8.3 l/s

Yani ısı dissipasyonu 200 W olan bir cihazı soğutmak için 8.3 l/s lik hava akışı sağlayan bir fan seçilmelidir.

Gerekli Statik Basıncın hesaplanması :
Montaj edilen her ekipman,hava akışına karşı bir direnç gösterir.Bu dirençlerin toplamı “ Basınç düşümü “ olarak adlandırılır.Basınç düşümü Fan’ın statik basıncı ile dengede tutulur,buda su sütunu veya Pa cinsinden ifade edilir.
Fanın gerekli hava akışı,belirlenmiş statik basınçla tanımlanır.
Komplex cihazlarda,basınç düşümü kolay hesaplanabilir bir yöntem değildir.Soğutma uygulamalarında basınç düşümü,borunun çapına,uzunluğuna,eğimine ve daha birçok parametreye bağlıdır.
Basınç düşümünü hesaplamak için temelde şu yöntem kullanılır. Hava p erformansı biliniyorsa,fanı tanımlamak için,ekipmanın çıkışındaki hava hızı bir anomometre vasıtası ile ölçülür.

A=SxO / 10
A= Hava akışı (l/s)
O= Çıkış kesiti (cm2 )
S= Hava hızı (m/s)

Statik basınç,ölçülen hava akışının karşılığıdır.Dolayısı ile fanın performans eğrilerinden okunabilir.

Statik basınç ,fan seçiminde hesaplanması gereken ikincil parametredir.

Çalışma noktasının seçilmesi :
Gerekli hava akışı değeri ile statik basınç değerleri bize fanın çalışma noktasını verir.Dolayısı ile katalogdan çalışma noktasını karşılayan eğrilere haiz bir fan seçebiliriz.